Wit, niet Blank. Mijn eerste jaren in Afrika.

  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/modules/node/views_handler_filter_node_status.inc on line 13.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_style_default::options() should be compatible with views_object::options() in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/plugins/views_plugin_style_default.inc on line 24.
Non-fictieNon-fictie
boek-afbeelding: 
Auteur: 
Marcia Luyten
Uitgeverij: 
Podium, 2018
ISBN: 
9789057598982

Marcia Luyten, econoom en cultuurhistoricus, geeft in dit werkje haar eigen visie – en zelfs zo nu en dan eens haar nogal controversiële oplossingen – voor Afrika en wat er op dat continent zoal misgaat.

Ze start met een situatieschets van vroeger en vandaag. Dit wordt verder uitgewerkt naar het land waar ze zelf een tijdje heeft gewoond: Rwanda.  Ze beschrijft hoe het in de meeste landen van dit gigantisch continent, landen die soms door de overheerser, bezetter en kolonisator kunstmatig werden uitgetekend, stevig fout loopt.
“Wat na de onafhankelijkheid gewoon doorging, was de roof”.  “Rwanda werd een ijkpunt in de troebele relatie tussen Afrika en het Westen”.  “Die zelfgenoegzaamheid ontplofte in ons gezicht”.(dixit Marcia Luyten)

Luyten hekelt de gemakzuchtige oplossingen van het Westen, dat er zich makkelijk maar tegelijk duur betaald vanaf maakt door er zogenaamd VN vredestroepen afkomstig uit nét dat soort landen waar de mensenrechten met de voeten worden getreden, naartoe te zenden.  Precies dié slecht opgeleide troepen die voor de veiligheid van de Afrikanen en het goed functioneren van hun samenleving moeten zorgen, gedragen zich met andere woorden zélf als een bende ongeregeld die verkrachtend en plunderend hun ‘mandaat’ uitvoeren.  Shockerend maar begrijpelijk is dat de auteur daarop pleit voor een sterke krijgsmacht van westerse huurlingen, die goed uitgerust, goed opgeleid en met net iets meer moraal, jawel, zelfs streng gecontroleerd door mensenrechtenorganisaties, orde op zaken stelt tegen een kostprijs ver beneden die van de VN.  Eventjes slikken dus bij zo’n oplossing, maar Luyten haalt haar inzicht bij enkele voorbeelden.  Zoals dat van Angola en Sierra Leone waar een huurlingenleger van een militair bedrijf als Executive Outcomes (Zuid-Afrika) meteen orde op zaken stelde en de moordende rebellen vakkundig tot stiltstand bracht.  De bevolking (al of niet met door die rebellen afgehakte armen...) kon er eventjes herademen – tenminste totdat de huurlingen vertrokken en het allemaal opnieuw begon. 
Maar dit als oplossing? Neen, ik voel me er toch niet zo goed bij! (Wie herinnert zich nog Jean Schramme en Bob Denard?)

Gelukkig gaat de auteur verder met een hele reeks, soms plezante anekdotes uit haar eigen leven als vrouw van een diplomaat in Kigali, met inbegrip van alle dagelijkse beslommeringen, ongemakken en moeilijk begrijpbare situaties die voor de gemiddelde Afrikaan dagelijkse kost zijn.  Rwanda, waar nog zovelen worstelen met posttraumatische stress maar daarmee op alweer die typisch Afrikaanse manier omgaan. Ieder hoofdstukje is een inkijk in de ziel en de geest van de Afrikaan, en dat boeit wel voor de lezer.

‘Voor de liefde geboren’, ‘Schadelijke tradities’, De baas heeft een groot hart’ en uiteindelijk de ultieme confrontatie met de waarde van een mensenleven in het stukje Afrika waarvan de schrijfster denkt dat ze het goed kent.  Niet dus! Bij een stom verkeersongeval komt een sukkelaar, een beschonken dagloner, om het leven. Daarop gaan de poppen aan het dansen.  Ik heb zélf ooit heel onvoorzichtig en roekeloos ‘s nachts door Afrika gereden en ben me nadien heel bewust geweest van hoe daar wordt omgegaan met wat in onze Westerse ogen een banaal ongeval is.  Niks is in Afrika ooit wat het lijkt, en een beetje meer begrip en inleving doet wonderen; liefst zonder huurlingen wat mij betreft en liefst zonder machthebbers die beweren dat het nu hun beurt is om te roven.  Dit leegroven - volgens sommige hoogopgeleide kritische Afrikanen de gevolgen van de conditieloze ontwikkelingshulp, die plaatselijke leiders alle verantwoordelijkheid naar de eigen bevolking toe heeft ontnomen en die hen vrij spel gaf – is typerend voor Afrika.  Ook wordt nog vermeld: de Chinezen die eigenlijk precies hetzelfde doen. Ze plunderen, maar trekken zich nog minder aan van wat de Afrikaanse elites zich permitteren ten koste van hun eigen bevolking.

En dan … vraag je jezelf af waarom eigenlijk zoveel arme drommels uit Afrika letterlijk en figuurlijk samen met vluchtelingen uit de oorlogslanden in het Midden-Oosten op een gammele boot springen, richting fort Europa.  Hierover hoef je na de lectuur van dit boek niet meer te twijfelen! 

Dit boek van Marcia Luyten biedt een boeiende maar soms shockerende visie op Afrika, vanwege iemand die op de eerste rij probeert te zitten maar daar niet altijd in slaagt.

 

Michel Ackaert