Het Leugenboek. Misvattingen en bedrog in de geschiedenis.

  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/modules/node/views_handler_filter_node_status.inc on line 13.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_style_default::options() should be compatible with views_object::options() in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/plugins/views_plugin_style_default.inc on line 24.
Non-fictieNon-fictie
boek-afbeelding: 
Auteur: 
Ugo Janssens
Uitgeverij: 
Amsterdam University Press, 2017
ISBN: 
978 94 6298 736 4

De auteur gebruikt in dit amusant boek 8 voorbeelden uit de geschiedenis die uitgebreid en nauwgezet worden behandeld als leidraad over hoe overheden door de eeuwen heen via allerlei manipulatieve, georkestreerde ingrepen het publiek en de geschiedschrijving hebben gemanipuleerd. Zowel dictatoriale regimes als militaire junta’s hebben zich schuldig gemaakt aan misleiding en publiek bedrog, maar ook de hedendaagse democratieën zijn in hetzelfde bedje ziek. Klokkenluiders worden zwaar afgestraft en hier en daar gaan er stemmen op om het bronnengeheim voor journalisten op te heffen waardoor de onderzoeksjournalistiek zwaar onder druk wordt gezet.

Een veel gebruikte techniek om informatie voor de bevolking achter te houden is het zogenoemd militair geheim of het verdoezelen van waarheid en feiten omwille van de nationale veiligheid. Het is een hardnekkig fenomeen dat ons belast, want leugen en bedrog zijn eigen aan de mens en bepalen mede de geschiedenis. En niet alleen de profane wereld gaat gebukt onder een duizendjarige leugenlast.
Religieuze leiders zijn altijd meesters geweest in het manipuleren van hun volgelingen en achterban en zijn zelfs overgegaan tot zware collectieve misdaden om hun (on)gelijk te maskeren. De gruwelijke jacht op vermeende heksen en ketters enkele eeuwen geleden, die uitgevoerd werd om Roomse dogma’s kracht bij te zetten en waaraan ook vele politici in die periode medeschuldig waren, herinneren er ons aan hoe wreed de leugen kan zijn. En nogal wat wetenschappers, zoals onder meer Galileo Galilei, Giordano Bruno, Michael Servet en Hypatia – om er maar enkele te noemen – werden monddood gemaakt of door de overheden in hun tijd publiek vermoord louter en alleen omdat ze de waarheid ten berde brachten.

Een frappant voorbeeld van misleiding in de meer recente geschiedenis speelde zich af in nadagen van Wereldoorlog II toen een aantal raketdeskundigen uit Peenemünde door de Amerikanen en Russen werden geannexeerd zodat de koude oorlog kon beginnen en de race naar de ruimte opgestart.

Hoewel pers en publiek in de jaren ‘50 goed op de hoogte waren dat de ontwikkelaars van de oorlogstuigen V1 en V2 - die tienduizenden slachtoffers maakten in de Lage Landen, Frankrijk en Londen - in opdracht van het naziregime werkten en daar behoorlijk voor werden betaald, wist men nog lang - vooral dan de Amerikaanse overheid - de betrokkenheid en de medeplichtigheid van van Wernher von Braun (die later de Saturnus V-maanraket zou ontwerpen) aan deze misdaden tegen de menselijkheid te minimaliseren.
Pas later, toen er documenten werden vrijgegeven, bleek dat von Braun een SS-majoor was van de harde lijn die verdomd goed op de hoogte was van wat er zich in de concentratiekampen afspeelde. Hij wist dat zijn raketbommen werden geassembleerd door dwangarbeiders die in de fabrieken van Peenemünde als beesten werden behandeld, waardoor er dagelijks doden uit de fabrieken moesten worden geruimd. Maar toch kreeg Werner von Braun na de oorlog erg snel de Amerikaanse nationaliteit waardoor hij ontsnapte aan het tribunaal van Neurenberg (dat hem anders zeer zeker de doodstraf had opgeleverd).

Verder behandelt Ugo Janssens in deze uitgave hoe Caesar tijdens de Gallische oorlogen de geschiedschrijving heeft misleid en publiceert hij hier ook een sappig hoofdstukje over de Guldensporenslag – een historische gebeurtenis waarover volgens de auteur nog steeds leugens worden verteld. Andere onderwerpen behandelen de Amazonen, de Amerikaanse Burgeroorlog, de onbeminde God, de raid op de Bismarck en het onwaarschijnlijke verhaal van Santo Thomàs de Castilla.

Verwacht echter geen nieuwe onthullingen in dit boek, want alles wat deze veelschrijver hier heeft uitgetikt is in feite reeds langer aan het licht gekomen. Vroeg of laat komt de waarheid toch aan de oppervlakte - hoe lang het ook mag duren. Of om met een citaat van Oscar Wilde te besluiten: ‘De enige plicht die we tegenover de geschiedenis hebben is haar te herschrijven’.

 

Leo De Ley